მეორე საუკუნის რომის პაპები

პაპი სოტერიუსი (166-174)

ევსები კესარიელს შემონახული აქვს კორინთოს ეპისკოპოსის დიონისეს ეპისტოლე სოტერიუს პაპისადმი (საეკლ. ისტ. 4.23. 9-10), რაც ცხადყოფს, რომ ხსენებულ პაპს მიუწერია ეპისტოლე კორინთელებისადმი. ეს ეპისტოლე ჩვენამდე არ მოღწეულა (ზოგი მკვლევარის, მაგ. ჰარნაკის აზრით, აღნიშნული ეპისტოლე უნდა უიგივდებოდეს წმიდა კლიმენტი რომაელის ზემოხსენებულ მეორე ეპისტოლეს კორინთელთა მიმართ).

პაპი ელევთერიუსი

ევსების ცნობით, ხსენებულ პაპს 177-178 წლებში მიუღია წმიდა ირინეოს ლიონელი (ლუგდუნელი), რომელმაც გადასცა მას ორი ეპისტოლე მონტანისტების ერესის შესახებ (პირველი ეპისტოლე გამოგზავნილი იყო ლიონის ქრისტიანული მრევლის მიერ, ხოლო მეორე - იმავე ქალაქის მარტვილთა სახელით). მიიჩნევენ, რომ ამ ეპისტოლეთა საფუძველზე ელევთერიუსმა წერილობით ამხილა მონტანიზმი.

ტერტულიანე

კვინტუს სეპტიმუს ფლორენს ტერტულიანე დაიბადა კართაგენში დაახლ. 155 წ-ს წარმართულ ოჯახში. მან მიიღო სათანადო იურიდიული განათლება და ცნობილი ადვოკატი გახდა რომში. მკვლევარები ქრისტიან ტერტულიანეს აიგივებენ იმ იურისტ ტერტულიანესთან, რომელიც სხვა წყაროთი (კერძოდ, ესაა ”კორპუს ცივილის”) არის ცნობილი. მოქცევის შემდეგ, რასაც ადგილი ჰქონდა დაახლ. 193 წ-ს ტერტულიანე მკვიდრდება კართაგენში. იერონიმეს ცნობით, ტერტულიანე მღვდელი გახდა (იხ. მისი ”ბრწყინვალე კაცთა შესახებ”, 53). ტერტულიანეს ლიტერატურული მოღვაწეობა მოიცავს 195-220 წლებს. დაახლ. 207 წ-ს იგი ღიად გადავიდა მონტანისტური ერესის მხარეზე და გახდა მისი ადეპტი, რამაც შედეგად მოიტანა ცალკე სექტის დაფუძნება. მას ტერტულიანისტების სექტა ეწოდა, რამაც კართაგენში შეინარჩუნა თავი V ს-მდე, წმიდა ავგუსტინეს ეპოქამდე. ჩვენთვის უცნობია ტერტულიანეს გარდაცვალების წელი, თუმცა უეჭველია, რომ იგი გარდაიცვალა 220 წლის შემდეგ.